1. Czym jest lista?

Przykłady zastosowań: wyniki zawodów, imiona uczniów, temperatury z kolejnych dni lub lista zakupów.

Gdy przypisujemy kolejne liczby jednej zmiennej, zmienna wskazuje tylko ostatnią przypisaną wartość:

liczba = 8
liczba = 21
liczba = 13
print(liczba)  # 13

Lista pozwala zachować wszystkie trzy wartości:

liczby = [8, 21, 13]
print(liczby)  # [8, 21, 13]

2. Tworzenie list

Elementy zapisujemy w nawiasach kwadratowych i oddzielamy przecinkami. Tekst umieszczamy w cudzysłowach lub apostrofach.

3. Indeksy — liczymy od zera

Dla listy punkty = [8, 21, 13, 6] pierwsza wartość ma indeks 0, a ostatnia indeks 3.

punkty = [8, 21, 13, 6]
print(punkty[0])  # 8
print(punkty[2])  # 13
print(punkty[-1]) # 6 — ostatni element
print(len(punkty)) # 4 — liczba elementów

• len(lista) podaje liczbę elementów.
• Dodatnie indeksy listy o długości n mieszczą się od 0 do n - 1.
• lista[-1] oznacza ostatni element niepustej listy.
• punkty[4] spowoduje IndexError, bo ta lista ma tylko indeksy 0, 1, 2, 3.

4. Zmiana, dodawanie i usuwanie elementów

punkty = [8, 21, 13, 6]
punkty[1] = 25
print(punkty)  # [8, 25, 13, 6]

punkty.append(10)
print(punkty)  # [8, 25, 13, 6, 10]

del punkty[0]
print(punkty)  # [25, 13, 6, 10]

Uwaga: przypisanie do lista[i] nie tworzy nowej pozycji. Do dodania elementu użyj append().

5. Wyświetlanie elementów w pętli

Jeśli potrzebujesz wartości, przechodź bezpośrednio po elementach:

punkty = [8, 21, 13, 6]
for wynik in punkty:
    print(wynik)

Wynik — każda liczba w osobnym wierszu:

8
21
13
6

Jeśli potrzebujesz również indeksu, możesz użyć range(len(punkty)):

for indeks in range(len(punkty)):
    print("Indeks:", indeks, "wartość:", punkty[indeks])

6. Wprowadzanie danych z klawiatury

Przygotuj cztery miejsca, a następnie wpisz liczbę do każdej pozycji.

n = 4
liczby = [0] * n

for indeks in range(n):
    liczby[indeks] = int(input("Podaj liczbę całkowitą: "))

print("Cała lista:", liczby)

Dla danych 9, 4, 12 i 7 otrzymasz [9, 4, 12, 7]. Zera są zastępowane wpisanymi liczbami. input() zwraca tekst, więc do obliczeń zamieniamy go na liczbę przez int().

Drugi sposób: zacznij od pustej listy i dodawaj elementy:

liczby = []
for numer in range(4):
    liczba = int(input("Podaj liczbę całkowitą: "))
    liczby.append(liczba)
print(liczby)

7. Listy i funkcje — pełny program

Pierwsza funkcja tworzy i zwraca listę. Druga otrzymuje listę jako argument i wyświetla jej elementy.

def wprowadz_dane(ile):
    dane = [0] * ile
    for indeks in range(ile):
        dane[indeks] = int(input("Podaj liczbę: "))
    return dane

def pokaz_dane(dane):
    for liczba in dane:
        print(liczba)

liczby = wprowadz_dane(4)
pokaz_dane(liczby)

1. wprowadz_dane(4) pobiera cztery liczby.
2. return dane zwraca gotową listę.
3. Zmienna liczby otrzymuje tę listę.
4. pokaz_dane(liczby) wyświetla wszystkie jej elementy.

8. Proste obliczenia na liście

liczby = [9, 4, 12, 7]
print("Suma:", sum(liczby))      # 32
print("Najmniejsza:", min(liczby)) # 4
print("Największa:", max(liczby))  # 12

sum() w tym przykładzie dodaje liczby, a min() i max() wybierają skrajne wartości. Lista używana z min() lub max() musi być niepusta. Do tych obliczeń przygotuj listę liczb.

9. Ćwiczenia dla uczniów

print(liczby[0])
print(liczby[2])
print(liczby[-1])
print(len(liczby))

zakupy = ["chleb", "mleko", "jabłka"]
zakupy[1] = "ser"
zakupy.append("woda")
for produkt in zakupy:
    print(produkt)

wyniki = []
for numer in range(5):
    punkty = int(input("Podaj liczbę punktów: "))
    wyniki.append(punkty)

print("Wyniki:", wyniki)
print("Suma:", sum(wyniki))
print("Największy wynik:", max(wyniki))

Powtórz pętlę for • Powtórz funkcje